Διαλεκτικός Υλισμός, Τρίτος Νόμος : Ο Νόμος της Άρνησης της Άρνησης

Ο νόμος της Άρνησης της Άρνησης μας αποκαλύπτει με την σειρά του την κατεύθυνση της ανάπτυξης. Μας αποκαλύπτει δηλαδή προς τα πού κατευθύνεται η εξέλιξη. Για να γίνει εφικτό να κατανοήσει κάποιος το συγκεκριμένο νόμο πρέπει πρώτα να εμπεδώσει τις κατηγορίες άρνηση και άρνηση της άρνησης.

Σε πρώτη φάση πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι στον όρο άρνηση αποδόθηκαν πάρα πολλές ερμηνείες από την επιστήμη της φιλοσοφίας. Στην συγκεκριμένη περίπτωση η άρνηση σημαίνει καταστροφή του παλιού και η εμφάνιση του νέου. Η άρνηση δηλαδή είναι ποιοτική αλλαγή, είναι η επίλυση της αντίθεσης.

 

Άρνηση, διαδοχή , εμφάνιση

Η άρνηση σημαίνει την εξαφάνιση του παλιού. Όπως υπογραμμίζει ο Λένιν, δεν μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη αν δεν υπάρξει καταστροφή του παλιού.

Η δεύτερη στιγμή είναι η διαδοχή που μεταφράζεται ως η κίνηση από το παλιό που πεθαίνει στο νέο που γεννιέται. Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι η καταστροφή του παλιού ουδέποτε δεν μπορεί να είναι απόλυτη και ολοκληρωτική. Συνεπώς το νέο πρέπει να χρησιμοποιήσει κάθε τι χρήσιμο και ωφέλιμο από το παλιό.

Η τρίτη στιγμή η εμφάνιση επεξηγεί ότι στην άρνηση εμφανίζεται και κάτι νέο ως αποτέλεσμα της άρνησης που στην κοινωνική ζωή είναι άμεσα συνδεδεμένο με την ανθρώπινη δράση.

 

Άρνηση της Άρνησης:  Γιατί;

Πιο πάνω επεξηγήσαμε ότι σαν αποτέλεσμα της άρνησης εξαλείφεται το παλιό και εδραιώνεται το καινούργιο. Φυσικά η όλη εξέλιξη δεν σταματά με την εμφάνιση του καινούργιου. Αναπτύσσεται και αυτό δημιουργώντας τις προϋποθέσεις τις συνθήκες για την εμφάνιση του ακόμα πιο καινούργιου. Μόλις ωριμάσουν οι προϋποθέσεις αυτές επέρχεται και πάλι η άρνηση. Έχουμε δηλαδή μια άρνηση της άρνησης.

Ένα ξεκάθαρο παράδειγμα της άρνησης της άρνησης έρχεται μέσα από τις μορφές κοινωνικής οργάνωσης. Η αρχική μορφή κοινωνικής ανάπτυξης υπήρξε το πρωτόγονο κοινοτικό σύστημα, το οποίο ήταν αταξική κοινωνία και βασιζόταν στην κοινή ιδιοκτησία και στα πρωτόγονα μέσα παραγωγής. Στην συνέχεια είχαμε τις ταξικές κοινωνίες(δουλοκτητική, φεουδαρχική και καπιταλιστική) που με την σειρά τους αναιρούνται από το σοσιαλισμό, την πρώτη φάση της αταξικής κοινωνίας του κομμουνισμού.

Η γνώση του νόμου της άρνησης  της άρνησης έχει τεράστια σημασία τόσο στη διαδικασία της γνώσης, όσο και στην πρακτική δράση των ανθρώπων. Φυσικά στη ζωή και στην κοινωνική δράση είναι πολύ δύσκολο να απορρίπτεται το παλιό  και να διατηρείται το θετικό και χρήσιμο και ταυτόχρονα να δημιουργείται το νέο. Για να το πετύχουμε αυτό είναι αναγκαία η εφαρμογή της παρακαταθήκης του Λένιν , που υπογραμμίζει ότι «βασιζόμενοι στις αρχές μας πρέπει να προχωρούμε σε συγκεκριμένες αναλύσεις των συγκεκριμένων καταστάσεων  και να παίρνουμε συγκεκριμένες αποφάσεις» Μόνο έτσι θα πετύχουμε την επιτάχυνση της κοινωνικής προόδου.